De gewelddadige strijd in Sudan tussen het nationale leger (SAF) en de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF) blijft zich uitbreiden. Sinds het conflict in 2023 opnieuw oplaaide, is de situatie voor burgers extreem verslechterd. Volgens internationale organisaties heeft de oorlog inmiddels geleid tot miljoenen vluchtelingen en grote tekorten aan voedsel, water en medische zorg. Veel regio’s zijn moeilijk toegankelijk geworden, waardoor hulporganisaties hun werk nauwelijks kunnen doen.
Hoewel de NAVO als organisatie geen militaire missie in Sudan heeft en ook niet rechtstreeks betrokken is bij de gevechten, spelen NAVO-lidstaten wel degelijk een rol. Die invloed is vooral politiek, humanitair en economisch, en niet militair.
NAVO-landen, waaronder Nederland, zetten zich op verschillende manieren in:
- Humanitaire steun: Nederland financiert noodhulp via VN-organisaties, het Rode Kruis en NGO’s. Deze hulp richt zich vooral op voedsel, schoon drinkwater en medische ondersteuning.
- Diplomatieke druk: Europese landen proberen via internationale fora druk uit te oefenen op de strijdende partijen om een staakt-het-vuren te bereiken. Tot nu toe zonder succes.
- Regionale stabiliteit: NAVO-landen ondersteunen buurlanden zoals Tsjaad, Egypte en Zuid-Soedan, die grote aantallen vluchtelingen opvangen.
- Beleid rond wapenexport: Europese staten proberen te voorkomen dat wapens via omwegen bij de strijdende partijen terechtkomen.
De werkelijke impact daarvan is beperkt, maar volgens deskundigen niet onbelangrijk.
Drs. Stefan van Herpen, (oud-)militair en psycholoog: “voor gewone mensen voelt het alsof niemand ze kan beschermen”
Om meer inzicht te krijgen in de rol van westerse landen en de gevolgen van de oorlog voor de bevolking, sprak Pickl met drs. Stefan van Herpen, militair en tegenwoordig psycholoog bij het Medische Geestelijke Gezondheidszorg (MGGZ) in Zwolle. Volgens hem wil het westen geen militair risico nemen.
Waarom grijpt de NAVO niet in, zoals soms in andere conflicten is gedaan?
Van Herpen zegt: “Sudan is een intern conflict met twee sterk bewapende partijen. Militair ingrijpen door de NAVO zou een enorme inzet vergen en grote politieke risico’s met zich meebrengen. Bovendien is er geen breed internationaal mandaat voor. Daarom beperken NAVO-landen zich tot diplomatie en humanitaire steun.” Van Herpen vertelt dat de invloed van de NAVO groter is dan mensen denken.
Heeft het Westen dan helemaal geen impact?
Van Herpen: “Jawel, maar indirect. NAVO-landen bepalen deels welke hulporganisaties geld krijgen, welke sancties worden ingesteld en hoe buurlanden worden ondersteund. Dat beïnvloedt het verloop van het conflict en de humanitaire situatie. Het zijn geen spectaculaire maatregelen, maar wel maatregelen die het dagelijks leven van Sudanese burgers raken.” Daar voegt hij aan toe: “voor gewone mensen voelt het alsof niemand ze kan beschermen”.
Mensen leven in constante angst
“Voor veel burgers voelt het alsof de internationale gemeenschap hen in de steek laat. Er is geen vredesmacht, geen veilige zone, geen echte bescherming. Mensen leven in constante angst. Ze vluchten, verliezen familieleden, zien hun huis en werk verdwijnen. Dat heeft enorme psychologische gevolgen”, vertelt Van Herpen. Volgens de militair zien hulpverleners steeds vaker tekenen van langdurige stress, depressie en trauma. “Dit conflict laat littekens achter die generaties kunnen duren. Vooral kinderen zijn kwetsbaar: zij groeien op in een omgeving waarin geweld en onzekerheid normaal worden.”
Hoe zou Nederland in de toekomst een grotere bijdrage kunnen leveren?
Van Herpen zegt dat Nederland een sterke reputatie heeft op het gebied van diplomatie en mensenrechten. Dat is volgens hem heel waardevol. Het Westen kan meer doen door:
- Structureel te investeren in hulporganisaties, zodat die ook buiten crisismomenten om kunnen werken.
- Meer druk te zetten binnen de Europese Unie om nieuwe vredesonderhandelingen te starten.
- Streng toezicht op wapenhandel te houden, om illegale leveringen richting Sudan tegen te gaan.
- Ondersteuning te bieden voor vluchtelingen, “zowel in de regio als in Nederland, onder meer op het gebied van trauma- en gezinszorg.”
Vooruitzicht: conflict lijkt nog niet ten einde
Ondanks pogingen van de Afrikaanse Unie en de Verenigde Naties is er nog geen zicht op een duurzaam staakt-het-vuren. Analisten waarschuwen dat het conflict zich verder kan verspreiden en buurlanden in de regio kan destabiliseren.
Voor de miljoenen Sudanese burgers blijft de situatie zo onzeker als ze al twee jaar is. Internationale betrokkenheid is zichtbaar, maar onvoldoende om de strijd te stoppen. Volgens deskundigen is langdurige diplomatie, hulpverlening en internationale druk de enige weg naar verbetering.
