Sociale media zijn niet meer weg te denken uit het dagelijks leven van jongeren. Via Instagram, Snapchat, TikTok en andere platforms houden zij contact met vrienden, delen ze momenten uit hun leven en leren ze nieuwe mensen kennen. Toch zorgt die constante verbinding niet altijd voor minder eenzaamheid.

Uit onderzoek van EenVandaag blijkt dat 40 procent van de jongeren tussen de 18 en 34 jaar zich iedere week eenzaam voelt. Onder mensen boven de 35 jaar ligt dit percentage met 27 procent een stuk lager.

Vergelijken met anderen

Sociale media kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Zo geeft 31 procent van de jongeren aan zich eenzamer te voelen door het gebruik van sociale media. Daarnaast zegt 32 procent dat sociale media hen onzekerder maken over hoe leuk hun eigen sociale leven is. Dit was in een onderzoek van EenVandaag.

Op sociale media worden vooral de mooie momenten gedeeld. Feestjes, vakanties en gezellige avonden met vrienden verschijnen dagelijks op het scherm. Hierdoor kan gemakkelijk het idee ontstaan dat anderen voortdurend plezier hebben, terwijl je eigen leven daarbij achterblijft.

‘Je gaat jezelf toch vergelijken met anderen’, vertelt een jongere in datzelfde onderzoek. ‘Mensen laten daar alleen de mooie dingen zien en dan zit ik me huilend op de bank af te vragen waarom mijn leven zo stom is, vergeleken met dat van hen’.

Moeilijker om nieuwe contacten te maken

Naast eenzaamheid speelt ook het leggen van nieuwe contacten een rol. Jongeren geven aan dat het soms lastig is om buiten hun bestaande vriendengroep nieuwe mensen aan te spreken. Doordat veel sociale contacten online plaatsvinden, kan contact maken in het echte leven ongemakkelijk voelen.

Dat herkent Marit Weustink (19). Zij is erg actief is op sociale media. Op de vraag of sociale media invloed hebben op jongeren, antwoordt ze: ‘Sociale media hebben gewoon veel invloed op de jongeren tegenwoordig.’

Ook wanneer iemand in een groep terechtkomt waarin hij of zij niemand kent, kan dat lastig zijn. Marit vertelt dat dit niet prettig voelde: ‘het voelde niet fijn en een beetje gek.’ Vooral wanneer anderen praten over onderwerpen of mensen die je niet kent, kan het moeilijk zijn om aansluiting te vinden: ‘Doordat hun het dan ergens over hadden waar ik niks van wist of over mensen die ik niet kende, voelde ik mee een beetje buitengesloten.’

Positief en negatief?

Uit onderzoek van het Trimbos instituut blijken twee verschillende kanten van sociale media. Want sociale media is niet alleen negatief. Ze kunnen jongeren juist helpen om contact te leggen, relaties te onderhouden en steun te vinden bij anderen. Positieve reacties en complimenten kunnen bijdragen aan een positiever zelfbeeld, meer zelfvertrouwen en een grotere levenstevredenheid. Vooral positieve feedback van goede vrienden lijkt hierbij belangrijk te zijn.

Aan de andere kant kunnen negatieve reacties, buitensluiting of genegeerd worden juist een tegenovergesteld effect hebben. Jongeren kunnen zich hierdoor minder geaccepteerd voelen en het idee krijgen dat ze er niet bij horen.

Ook de Marit ziet beide kanten: ‘Soms helpt het en soms maakt het het erger.’ Daarmee laat het interview zien dat sociale media niet simpelweg goed of slecht zijn. Het effect lijkt mede afhankelijk te zijn van de manier waarop jongeren sociale media gebruiken en welke ervaringen zij online hebben.

Echte verbondenheid

Voor Eddo van Goor (19) draait echte verbondenheid vooral om jezelf kunnen zijn bij anderen. Hij vindt het belangrijk om alleen om te gaan met mensen bij wie hij zich prettig voelt. ‘Ik denk dat “echte verbondenheid” een teken van liefde is. Dat je helemaal jezelf kan zijn in het bijzijn van anderen en juist een betere tijd kan ervaren.’ Volgens Eddo kunnen sociale media juist een ideaalbeeld van het perfecte leven laten zien. ‘100% sociale media kunnen heel erg een ideaalbeeld geven van het “perfecte leven”.’ Toch ziet hij ook een positieve kant: ‘Sociale media kunnen ook erg helpen tegen eenzaamheid.’

Een echte band blijft belangrijk

Ondanks alle mogelijkheden van sociale media blijft persoonlijk contact belangrijk. Een goede band met iemand kan ervoor zorgen dat jongeren zich gehoord en begrepen voelen. Volgens Marit en Eddo draait het uiteindelijk om een goeie band met iemand hebben en alles met diegene kunnen delen. Ook jezelf kunnen zijn is voor hen een teken van echte verbondenheid.

Sociale media kunnen dus een hulpmiddel zijn om verbonden te blijven, maar ze vervangen niet altijd het gevoel van echte verbinding. Juist wanneer jongeren zich eenzaam voelen, kan een oprecht gesprek met iemand in hun omgeving belangrijk zijn.